НЛБ групациска политика против корупција и поткуп

НЛБ Групацијата е цврсто посветена на усогласеност и интегритет и нема никаква толеранција за каква било форма на корупција и мито во различните јурисдикции каде што работи. Таа е посветена на активно усогласување со стандардите на Конвенцијата на Обединетите нации против корупција (2003), Конвенцијата на ОЕЦД за борба против поткупот на странски јавни службеници во меѓународни деловни трансакции (1997), и Бизнис принципите за спречување на поткуп (2013, Transparency International) и се придржува до националните антикорупциски закони на земјите во кои работи.

НЛБ Групацијата е свесна за важноста на борбата против корупцијата, како и против други финансиски кривични дела. Затоа, НЛБ д.д. и другите членки на НЛБ Групацијата активно спроведуваат политики и процедури за да следат нулта толеранција кон каква било форма на корупција, било во јавниот или приватниот сектор. Воспоставивме правила и процедури, насоки и правила за однесување во овој контекст кои се обврзувачки за сите вработени, како и за членовите на управните тела на НЛБ и членките на НЛБ Групацијата. Ги очекуваме овие стандарди и од деловните партнери, добавувачи и други лица, со кои соработуваме. 

Како дел од нашата политика за пријавување укажувачи, достапни се специјални канали  за пријавување на казниво или друго незаконито или недозволиво постапување, (https://whistler.nlb.si/, ukazuvaci@nlbfondovi.mk) за сите вработени, преку кои тие можат доверливо да известуваат до соодветното раководство за усогласеност за извршување сомнителни коруптивни дејства или други форми на корупциски ризици за кои дознаваат за време на своите професионални активности. Како дел од нашиот пристап, гарантираме не само анонимност на укажувачите, туку и нивна заштита од каква било форма на одмазда.

Во НЛБ Групацијата, секоја форма на корупција е строго забранета

Корупцијата значи секоја злоупотреба на позицијата за приватни цели. Ова вклучува добивање финансиски и нефинансиски придобивки за себе или за другите. Примери за корупција се уцена, поткуп, проневера и други форми на измама, непотизам, плаќања за олеснување.^[1]

Во НЛБ Групацијата е забрането да се користат какви било ресурси на која било членка на НЛБ Групацијата за незаконски цели или цели кои не се во согласност со антикорупциските правила утврдени со оваа Политика. Вработените се обврзани да одбијат секое коруптивно однесување и веднаш да го пријават до организациската единица задолжена за усогласеноста.

Нелегално прифаќање и незаконско давање подароци (поткуп)

Во НЛБ Групацијата строго е забрането нелегално да се даваат или прифаќаат подароци на или од кого било, без разлика дали е деловен партнер, добавувач или јавен службеник, со цел да се добие нов бизнис, да се задржи постоечкиот бизнис или да се унапредат сопствените интереси на погрешен начин. Никој во НЛБ Групацијата под никакви околности не смее да ветува, нуди, прифаќа или дава нешто што може да се смета за поткуп (мито). Не само што ова е нелегално, тоа претставува кривично дело, ги крши политиките на НЛБ Групацијата и го поткопува нашиот деловен интегритет.

Плаќања за олеснување

Во НЛБ Групацијата, плаќањата за олеснување се забранети. Не смее да се даваат или прифаќаат плаќања за олеснување. Плаќањата за олеснување значат исплати каде што (мала) сума пари е понудена или ветена на јавни службеници или владини претставници[2] со цел да се обезбедат или забрзаат рутинските или неопходните активности кои се дел од вообичаените (официјални) процедури. Обично, таквите плаќања се бараат во готово. Типични примери се плаќања на (ниски) износи на јавни службеници за обезбедување виза, пренос на стоки низ царина, или забрзување на процесот на издавање официјални дозволи (лиценци, градежни дозволи итн.), или завршување на процедурите. Иако во одредени земји низ светот ваквите плаќања се бараат, тие претставуваат поткуп и често вклучуваат подароци и слично.

Непотизам

Во НЛБ Групацијата, непотизмот е забранет. Сите процедури за вработување или надворешно ангажирање услуги мора да се спроведуваат транспарентно, користејќи го принципот на фер и еднаков третман и обезбедување еднакви можности, во согласност со пропишаните процедури за вработување или надворешно ангажирање услуги за да се изберат/ангажираат најдобрите кандидати и да се избегнат судири на интереси.

Непотизам значи дека одлучувачот или лицето со влијание врз донесувањето одлуки со предност ги третира своите блиски членови на семејството или други лица во блиска лична врска со него (лични познаници) без оправдана и поткрепена причина.

Лобирање и политички придонеси

Лобирањето е секоја активност која има за цел директно или индиректно да влијае на развојот на законодавството, јавните политики или одлуките донесени од јавни тела и јавни функционери.

НЛБ Групацијата се занимава со лобистички активности исклучиво со цел да ги заштити своите легитимни деловни интереси и во согласност со применливото законодавство, внатрешните акти и принципите на интегритет, транспарентност и одговорно деловно однесување. Лобирање во име на НЛБ е дозволено само на членови на управниот одбор или други изречно овластени лица кои дејствуваат како нерегистрирани лобисти согласно регулативите што го регулираат лобирањето. Во исклучителни случаи, кога е потребно за ефективна заштита на легитимните интереси на НЛБ Групацијата, може да се користат регистрирани лобисти, но само со претходна согласност од управниот одбор на релевантната членка на НЛБ Групацијата. Договорните односи со регистрирани лобисти мора да вклучуваат барања за усогласеност со законодавството, етичките стандарди и внатрешните политики на НЛБ Групацијата. Секое друго лобирање во име на НЛБ Групацијата не е дозволено.

Во НЛБ Групацијата, членките не треба да плаќаат политички придонеси – ниту директни, ниту индиректни. Забраната важи за сите членки на НЛБ Групацијата, сите вработени и сите лица кои дејствуваат во име на или за сметка на НЛБ Групацијата, како и на сите форми на придонеси, без оглед на јурисдикцијата. Политичките придонеси се секој директен или индиректен придонес кон политички партии, политички претставници, кандидати или политички кампањи. Таквите придонеси можат да претставуваат ризик од конфликт на интереси, корупција или обиди за неоправдано влијание врз одлуките. НЛБ Групацијата е политички неутрална и затоа не дава финансиски придонеси на политички партии, претставници, кандидати или кампањи. Сепак, секој вработен, без разлика на својата позиција, може слободно да учествува во политички активности или кампањи, но како поединец во својата приватна сфера, без да ги користи ресурсите, мрежите или брендот на НЛБ за да придонесе (финансиски или нефинансиски) кон активностите или политичките партии, политичарите или политичките кампањи.

Спонзорства и донации

Донацијата е еднонасочна трансакција, придонес наменет за оние на кои им е потребна помош, и примателот не мора да направи ништо во замена за донација. Спонзорството е двонасочна трансакција, каде примачот на средствата од спонзорот мора да ги исполни и одредени претходно договорени обврски, како што се промоција, прикажување на логото на спонзорот итн. Социјалната одговорност, која вклучува програми за спонзорство и донации, е една од основните одговорности на НЛБ Групацијата; затоа е неопходно да се почитуваат воспоставените транспарентни процедури за одобрување и следење дали целта на донациите и спонзорствата е исполнета (вклучувајќи ги и условите).

Донации и спонзорства ќе бидат дозволени ако ги изразуваат или поддржуваат вредностите на НЛБ Групацијата и се во согласност со внатрешните политики на НЛБ Групацијата. Секој вработен во НЛБ Групацијата мора да избегнува одобрување донации и спонзорства на нетранспарентен начин кон профитни организации, здруженија или организации, или лица поврзани со НЛБ Групацијата, или без почитување на правилата за одобрување на донации и спонзорства.

Стандарди за добавувачи и/или надворешни даватели на услуги

Нашите процеси на набавка може да вклучуваат стоки и услуги кои редовно се произведуваат во земји ширум светот. Затоа, важно е да се биде свесен за ризикот со кој се соочува НЛБ Групацијата поради однесувањето на нашите добавувачи и надворешни даватели на услуги и (деловни партнери). Одговорното работење значи дека обезбедуваме соработка само со добавувачи кои имаат високи етички стандарди што одговараат на нашите. Добавувачите или надворешните даватели на услуги и може да вклучуваат и подизведувачи, добавувачи на стоки и услуги за која било членка на НЛБ Групацијата. Сите трети лица мора соодветно да бидат проверени, следени и контролирани врз основа на ризиците кои членките на НЛБ Групацијата редовно мора да ги проценуваат. Добавувачите и надворешните даватели на услуги и мора однапред да бидат информирани за барањата во областа на усогласеност и интегритет, да добијат линкови за пристап до објавениот Кодекс на однесување на НЛБ Групацијата (за јавна употреба), а договорите со НЛБ д.д. и други членки на НЛБ Групацијата мора да содржат стандарди во областа на усогласеност и превенција од корупција, како и соодветни правни средства (раскинување на договорот поради непочитување на НЛБ групациски стандарди). Исто така, неопходно е да се спроведе длабинска проверка на добавувачот и надворешниот давател на услуги, како и редовни проценки на ризикот на договорниот однос во текот на договорот во согласност со внатрешните правила за процедури за надворешно ангажирање услуги и набавка. За да се спречи корупција, сите правила од оваа Политика, вклучувајќи ги правилата за подароци, плаќања за олеснување и поткуп, ќе се применуваат mutatis mutandis на добавувачите и надворешните даватели на услуги и на ист начин.

Употреба на посредници

Посредници се агенти, советници, агенти за недвижности, претставници и други лица кои дејствуваат во име и на сметка на НЛБ д.д. или друга членка на НЛБ Групацијата. Во одредени случаи, тие исто така соработуваат со јавни службеници (на пр. при добивање дозволи за изградба на канцелариски згради, добивање други дозволи итн.).

Во пракса, ризикот од корупција и поткуп е поголем (таквите дела се почести) кога се користат посредници. Бидејќи тие ја претставуваат НЛБ Групацијата, ние сме одговорни за нашите посредници како да се наши вработени. Затоа, посредниците мора однапред да бидат информирани за барањата во областа на усогласеност и интегритет, да добијат линкови за пристап до објавениот Кодекс на однесување на НЛБ Групацијата (за јавна употреба), а договорите со НЛБ д.д. и други членки на НЛБ Групацијата мора да содржат стандарди во областа на усогласеност и спречување корупција, како и соодветни правни мерки (раскинување на договорот поради непочитување на стандардите на НЛБ Групацијата). За да се спречи корупција, сите правила од оваа Политика, вклучувајќи ги правилата за подароци, плаќања за олеснување и поткуп, ќе се применуваат mutatis mutandis на посредниците на ист начин.

Вработување или нарачување услуги од поранешни јавни службеници, службеници или нивни роднини

Јавните службеници, државните службеници и носителите на јавни функции, нивните блиски членови на семејството и други блиски лица (на пр. пријатели, други блиски познаници) никогаш не можат да бидат приоритетни поради овие врски во работните процедури, процесите на набавки услуги или купување стоки. Истото правило важи и за поранешни јавни службеници, државни службеници и носители на јавни функции во периодот од последните 5 години од нивното прекинување на вработувањето или функцијата. Во процедурите за вработување и процесите на набавка, мора да се утврди дали постојат ризици од корупција или ризици од конфликт на интереси поради такви врски во согласност со оваа Политика. Доколку постои каков било сомнеж, Организациската единица задолжена за усогласеноста ќе издаде мислење.

Контакти со високи државни функционери

Членовите на управувачките тела на членките на НЛБ Групацијата кои имаат контакти со владата или државните претставници, или претставниците на дипломатски претставништва или меѓународни организации, мораат, покрај почитувањето на правилата за прифаќање и дарување подароци, за да го заштитат интегритетот и угледот на НЛБ Групацијата, да внимаваат во овие контакти да ја следат основната цел на оваа Политика,  имено, да обезбедат транспарентност на операциите.

За да се заштитат интересите на НЛБ Групацијата и да се почитуваат правилата на оваа Политика, неопходно е да се водат записи од (билатералните) состаноци на членовите на управните тела (извршни и неизвршни) на членката на НЛБ Групацијата со претставници од владата или државата, или на претставниците на дипломатските претставништва или меѓународни организации. Секретаријатот на секоја членка на НЛБ Групацијата ќе води евиденција за таквите контакти со следните податоци: а) место и датум на состанокот, б) учесници на состанокот и в) цел на состанокот.

Контакти со други лица

Вработените во Групацијата кои им се обраќаат од претставник или агент на добавувач, надворешен даватели на услуги, клиент или трето лице со цел несоодветно да влијаат на бизнис одлуките на НЛБ д.д. или друга членка на НЛБ Групацијата на несоодветен или незаконски начин, веднаш треба да го откријат ова на организациската единица задолжена за усогласеноста.

Правила за прифаќање и давање подароци и гостопримство

Вработените во НЛБ Групацијата не смеат, директно или индиректно, да практикуваат каква било форма на корупција и не смеат да бараат, прифаќаат или ветуваат пари, награда, подарок, друга придобивка или (враќање) услуга од било кој клиент, кој било (постоечки или потенцијален) деловен партнер или трето лице. Покриеноста на трошоците за патување и сместување, како и покриеноста или ослободеноста од плаќање на котизациите за присуство на професионални конференции, деловни состаноци и обуки (било од членка на НЛБ Групацијата или од трета страна) исто така се смета за подарок.

Воспоставени се правила за тоа кога се дозволени подароци:

Тие не се во форма на пари (готовина или ваучери за подароци или други форми на пари) или парични бенефиции (на пр., акции, депозитни сертификати, ваучери за попуст итн.).

·       Тие се примаат или даваат со добра намера како дел од воспоставувањето или одржувањето на деловниот однос.

·       Тие се даваат како израз на благодарност и/или учтивост и не му создаваат на примачот чувство дека му должи нешто на дарителот во замена за добивањето на подарокот (не го ставаат во зависен однос).

·       Тие не влијаат и не оставаат впечаток дека можат да влијаат на деловните одлуки и однесувањето на вработениот (на пр., нема тековни или очекувани деловни преговори).

·       Тие не се прекумерни ("прекумерни" вклучуваат понуди кои се несразмерно раскошни (како покани за скапи или ексклузивни културни или спортски настани), премногу чести (вклучувајќи несоодветен број покани од клиент или добавувач за поединци) или премногу одземаат време.

·       Не влијаат на репутацијата на членките на НЛБ Групацијата.

·       Ако се нудат бенефиции (на пр., бесплатна обука), се комерцијално оправдани, разумни и учеството е однапред одобрено од претпоставениот.

·       Не се оддалечуваат од деловните практики.

·       Ако се доделуваат на јавни службеници, функционери или други јавни личности кои се предмет на посебни регулативи за спречување корупција, тие ги исполнуваат сите дополнителни ограничувања наведени во овие регулативи.

·       Тие се комерцијално оправдани – НЛБ ги користи за да ги зајакне партнерските односи со постоечките или идните клиенти или деловни партнери; Подарокот што се дава треба, ако е можно, да потекнува од придобивки добиени во форма на спонзорства и донации.

Понудите за гостопримство може да се прифатат или дадат ако се неопходни за развој и одржување на деловни контакти релевантни за работните обврски. Тие, колку што е можно, треба да бидат ограничени на работни ручеци или слични настани.

Дозволено гостопримство е тоа кое ги исполнува условите за дозволени подароци наведени погоре, и исто така е:

·       достапно во иста форма за сите учесници на настанот.

·       од пристоен карактер.

·       не е ексклузивно.

·       претставува разумен дел од професионален или деловен состанок со разумно времетраење (обично не повеќе од една десетина од времетраењето на програмата), и

·       е одобрено однапред од претпоставениот.

Членката на НЛБ Групацијата води евиденција за сите подароци и гостопримство дадени и примени кои, врз основа на нивната вредност, ги надминуваат вообичаените мали подароци и гостопримство кои се дел од редовните деловни контакти. Воспоставена е и внатрешна процедура за одобрување на високовредни подароци и гостопримство, што бара согласност од функцијата за усогласеност.

Прекршувања на Политиката

Секое прекршување на правилата на оваа Политика ќе се третира согласно внатрешните документи во врска со третманот и санкционирањето на таквите прекршувања. Корупцијата е кривично дело (неколку различни, во зависност од специфичните форми на корупција и применливото национално законодавство) и последиците често се далекусежни и може да вклучуваат санкции во форма на значителни казни, ставање на црната листа на меѓународни организации, затворски казни за поединци и санкционирање на правни лица. Дополнително, секоја членка на НЛБ Групацијата може да претрпи значителна штета поради губење на репутацијата (сомнежи во интегритетот и општествената одговорност).

НЛБ Групацијата усвои политика на нулта толеранција кон сите коруптивни практики. Дури и помали дела од ваков вид го поткопуваат владеењето на правото и создаваат можности за уште посериозни прекршувања. Затоа, НЛБ Групацијата го смета секое прекршување на оваа Политика (особено оние извршени со намера или груба небрежност) за сериозно прекршување на должностите на вработените; и доколку се откријат прекршувања, ќе се преземат соодветни мерки, што може да доведе до прекин на работниот однос и поднесување кривична пријава против конкретното лице.

[1] Поттикнувањето исто така се смета за акција на корупција – ако некој ветува или дури дава награда на друго лице во замена за дејството што носи знаци на корупција. Во таков случај, и лицето кое било повикано и лицето што навистина ја извршува акцијата се впуштаат во корумпирана практика.

[2] Јавен службеник значи:

• Службеници или вработени во која било владина или државна власт, агенција или правно лице на било кое ниво (вклучувајќи кандидати за политички позиции, членови или политички партии и вработени, како и политички партии)

• Вработени во државни компании

• Лица кои вршат јавни овластувања за сметка на државата (на пр. член на дипломатско претставништво)

• Членови на меѓународни организации