Конфликтот на Блискиот Исток ги потресе берзанските пазари

Воените судири на Блискиот Исток предизвикаа значително зголемување на цените на нафтата и природниот гас и го зголемија ризикот дека подолготрајно високите цени на енергенсите би можеле да го забават економскиот раст и да ја зголемат инфлацијата.

Минатата недела светските берзи беа обележани пред сè од заострените геополитички тензии на Блискиот Исток и случувањата на енергетските пазари. Воениот напад на САД и Израел врз Иран предизвика нагло зголемување на цената на нафтата поради стравувањата од можни нарушувања во снабдувањето со енергија и последователни повисоки инфлациски притисоци. Светскиот берзански индекс MSCI AC World изгуби 3,7 % од својата вредност. Меѓу најголемите губитници во неделата беа европските берзански пазари и пазарите во развој, кои поради поголемата зависност од увоз на енергенси се особено чувствителни на растот на цените на нафтата. Јужнокорејскиот берзански индекс Kospi изгуби 13 %, а јапонскиот Nikkei 225 - 5,5 %, бидејќи двете земји се сметаат за особено ранливи на евентуални нарушувања во снабдувањето со енергенси. Американските берзански пазари се покажаа нешто поотпорни, но и тие ја завршија нестабилната недела во негативна зона.

Во фокусот беше пред сè случувањето на енергетските пазари. Воените напади врз иранската инфраструктура и заканите од Техеран за напади врз бродскиот сообраќај во Ормутскиот Теснец, кој важи за една од најважните светски транспортни рути за нафта и течен природен гас, предизвикаа силен раст на цените на енергенсите. Од почетокот на воените напади врз Иран, цената на нафтата Brent се зголеми за повеќе од 27 % и надмина 92 долари за барел, што претставува најголем неделен раст во историјата. Поради зголемената опасност на клучните поморски рути, бродските гиганти Maersk и Hapag-Lloyd привремено прекинаа дел од транспортните линии во регионот на Блискиот Исток, што дополнително ја зголеми загриженоста за глобалните синџири на снабдување.

Геополитичките ризици и растот на цените на енергенсите предизвикаа пад на цените на бројни акции и на американските берзи. Повисоките цени на енергенсите повторно ги зголемија стравувањата од повисока инфлација и ги намалија очекувањата за намалување на каматните стапки од страна на американската централна банка (Fed). Повисоките цени на нафтата значат дополнителен инфлациски притисок, поради што централните банки би можеле подолго време да ја задржат рестриктивната монетарна политика. Главниот индекс S&P 500, изразен во локална валута, неделата ја заврши со пад од 2 %, додека технолошкиот индекс Nasdaq забележа нешто помал пад од 1,3 %, благодарение пред сè на компаниите од телекомуникацискиот сектор и ИТ секторот. На падовите беа поотпорни и компаниите од енергетскиот сектор, кои имаат корист од повисоките цени на нафтата. Кон крајот на неделата вниманието на инвеститорите беше насочено и кон податоците од американскиот пазар на труд. Стапката на невработеност се зголеми на 4,4 %, бидејќи американската економија во февруари изгуби околу 92.000 работни места, што претставува значително влошување во споредба со јануари, кога беа создадени околу 126.000 нови работни места. Објавените податоци беа значително послаби од очекувањата на аналитичарите, кои прогнозираа околу 58.000 нови работни места.

Заострувањето на состојбите на Блискиот Исток ги погоди и европските берзански пазари. Паневропскиот индекс STOXX Europe 600, по рекордните нивоа од претходната недела, доживеа значителна корекција и изгуби 5,5 % од својата вредност. Најголеми падови забележаа акциите на компании од технолошкиот, туристичкиот и луксузниот сектор, кои се чувствителни на зголемениот ризик дека подолготрајно високите цени на енергенсите би можеле да го забават економскиот раст и да ги засилат инфлациските притисоци. Податоците на европската статистичка служба Eurostat покажуваат дека инфлациските притисоци во еврозоната растеле уште пред избувнувањето на конфликтот. Годишната стапка на инфлација во февруари достигна 1,9 %, што е повеќе од јануари (1,7 %) и над очекувањата на аналитичарите. Финансиските пазари по објавувањето на податоците ги прилагодија очекувањата за монетарната политика и сè повеќе ја зголемуваат веројатноста дека Европската централна банка би можела веќе во јули повторно да ја зголеми референтната каматна стапка за четвртина процентен поен. И покрај повисоката инфлација, состојбата на пазарот на трудот останува стабилна. Стапката на невработеност во еврозоната во јануари, според сезонски прилагодените податоци, се намали на рекордно ниски 6,1 %, што е малку пониско од претходниот месец и под очекувањата на аналитичарите. Силниот пазар на труд засега останува важен фактор на отпорноста на економијата на еврозоната.